随便suíbiàntuỳ tiện

Đọc sát mặt chữ, 随便 là "cái nào tiện thì theo cái đó": 随 là đi theo, 便 là thuận tiện. Câu ấy tự nó không khen cũng không chê — nó chỉ nói rằng chẳng có ràng buộc nào cả. Cái trung tính đó là điểm xuất phát chung của cả hai thứ tiếng.

Rồi từ điểm xuất phát ấy, mỗi bên đứng ở một phía mà nhìn. Tiếng Trung nhìn từ phía người được mời: không ràng buộc nghĩa là bạn cứ thoải mái — 随便坐, 随便吃, 随便你. Nói 随便 với khách là một câu lịch sự, thậm chí là nhường nhịn. Tiếng Việt nhìn từ phía phép tắc: không ràng buộc nghĩa là chẳng coi luật lệ ra gì, và "tuỳ tiện" thành lời chê, chê rồi thì không gỡ lại được.

Điều đáng chú ý là tách rời ra, cả hai chữ trong tiếng Việt đều lành lặn. "Tuỳ" vẫn trung tính trong tuỳ ý, tuỳ nghi, tuỳ cơ ứng biến; "tiện" vẫn tốt trong thuận tiện, tiện thể. Chỉ khi ghép thành một từ thì nghĩa xấu mới bám vào. Nghĩa "sao cũng được" của tiếng Trung thì người Việt vẫn nói mỗi ngày — chỉ là nói bằng chữ "tuỳ" đứng một mình: tuỳ anh, tuỳ em.

Mẹo phân biệt trong câu: 随便 hướng về người nghe, đứng trước một động từ mà người nghe sẽ làm, thì đó là lời mời. Còn khi nó đi sau 太 hoặc đứng cạnh 做事, 说说 để nhận xét cách làm của ai đó, lúc ấy nó mới đúng là "tuỳ tiện".