赶快gǎnkuàicản khoái

下雨了，赶快回家！ — đây là chữ người ta hét lên, hiếm khi ngồi viết ra. Nó không tả ai nhanh cả; việc của nó là đẩy người nghe làm ngay một việc, và chỉ làm mỗi việc ấy.

Hai viên gạch thì người Việt đều cầm sẵn, chỉ là cầm ở nửa nghĩa khác. Từ điển cho 赶 hai nghĩa dính nhau — đuổi theo cho kịp, và vội; 赶快 lấy đúng nghĩa thứ hai. Còn 快 thì mang ba việc: nhanh, vui vẻ, và sắp. Người Việt quen chữ này ở nghĩa "vui", tức khoái, mà đó lại đúng là nghĩa 赶快 không dùng tới. Ghép lại, 赶 biến 快 từ một lời tả thành một cú đẩy: 快走 vẫn có thể hiểu là đi cho nhanh, còn 赶快走 thì chỉ còn nghĩa "đi ngay đi".

Chỗ khác nhau về cấu trúc cũng đáng để ý. Tiếng Việt gắn cái giục vào cuối câu — mau lên, lẹ lên, về nhà thôi — mấy tiếng ấy bám vào đuôi động từ. Tiếng Trung đặt nó ở đầu, trước động từ, rồi mới thả 吧 xuống cuối cho mềm giọng: 赶快走吧. Cùng một việc là thêm sức đẩy cho câu, hai thứ tiếng gắn nó vào hai đầu ngược nhau.

Bẫy lớn nhất là quên rằng đây là phó từ. Nó chỉ sống ở chỗ đứng trước động từ: không nói 他很赶快, cũng không nói 他走得很赶快 — muốn tả tốc độ thì quay về với 快. Nó vẫn kể chuyện người khác được: 他一听见就赶快跑了过来. 马上 tuy gần nghĩa nhưng làm việc khác: 马上 chỉ một mốc thời gian, 赶快 là một sức ép. 他马上就来 là tin báo, 你赶快来 là lời giục.