赚zhuàntrám

Bốn trong sáu câu ví dụ đều là 赚钱 chứ không phải 赚 đứng một mình. Đó là nếp của chữ này: nó là động từ ngoại động, đã nói thì phải nói kiếm được cái gì, và cái gì ấy hầu như luôn là tiền. Muốn nói rõ số thì thay 钱 bằng con số — 赚一万块, 你去年赚了多少 — chứ không nhét thêm vào sau 赚钱.

Chữ này khác 工资 ở chỗ đứng. 工资 là khoản người ta phát cho mình, còn 赚 nhìn từ phía ngược lại: phần dôi ra sau khi trừ hết. Nên chủ ngữ của nó không nhất thiết là người — 这个生意不赚钱 phải dịch là "việc buôn bán này không có lãi", không ai nói "cửa hàng đi kiếm tiền". Nó cũng nhận đủ mọi đuôi kết quả như động từ khác: 赚够钱, 赚到了.

Mặt chữ thì bộ 贝 (bối, vỏ sò) bên trái đã báo trước chuyện tiền nong. Phần bên phải là 兼 — đúng chữ kiêm trong kiêm nhiệm, kiêm chức mà tiếng Việt vẫn dùng — nhưng ở đây nó chỉ cho mượn hình và âm, không góp nghĩa; âm mượn ấy cũng đã trôi xa đến mức Hán-Việt của cả chữ thành trám, một ngõ cụt không dẫn đi đâu.

Chỗ hai thứ tiếng đặt tên khác nhau mới đáng nhớ. Người Việt nói kiếm tiền, và kiếm là đi tìm — cùng chữ với kiếm ăn, kiếm sống, tìm kiếm: tiền là con mồi phải lùng. Tiếng Trung không nhìn công đi tìm, nó nhìn cái còn lại trong tay. Cặp đối của nó vì thế là 花: 赚钱不容易，花钱很快 — vào thì chậm, ra thì nhanh.