请 (qǐng) là một chữ Hán thuộc HSK1, đọc âm Hán-Việt là "thỉnh", nghĩa tiếng Việt: mời; xin, thỉnh cầu; xin vui lòng (làm gì đó); chiêu đãi (bữa ăn). Chữ 请 có 10 nét, thuộc bộ 讠.
Nghĩa của từ 请
động từ
- 1mời
- 2xin, thỉnh cầu
- 3xin vui lòng (làm gì đó)
- 4chiêu đãi (bữa ăn)
Cách viết chữ 请
Âm Hán-Việt của 请
thỉnh — Lệch nghĩa
Là từ tiếng Việt đang dùng, nhưng nghĩa đã lệch đi.
Âm Hán-Việt 'thỉnh' là từ cổ, nay ít dùng độc lập; tiếng Việt hiện đại dùng 'mời' hoặc 'xin', nghĩa vẫn giữ nét chính là yêu cầu lịch sự nhưng từ ngữ đã thay đổi.
Câu chuyện hình thành từ 请
Chữ thỉnh (请) mang bộ 讠 (ngôn) – tức lời nói – bên trái, gợi ý rằng đây là một hành động dùng ngôn từ để đạt được điều gì đó. Phần còn lại của chữ góp âm đọc, nhưng chính cái “lời” ấy mới là linh hồn: muốn mời ai, muốn xin điều gì, trước hết phải cất lời cho phải phép.
Từ nghĩa gốc “xin”, chữ này trượt dần sang “mời” – một kiểu xin lịch sự, xin người kia hiện diện hoặc chấp thuận. Khi bạn nói xin mời vào, thực chất bạn đang hạ mình một chút để nâng đối phương lên, và chính bộ ngôn đảm bảo rằng sự hạ mình ấy được thể hiện qua lời nói đàng hoàng.
Trong tiếng Việt, thỉnh không còn đứng một mình với nghĩa “mời” như tiếng Trung hiện đại, mà nép vào những tổ hợp trang trọng như thỉnh cầu, thỉnh an. Điều thú vị là dù âm Hán-Việt đã lùi về phía cổ, cái lõi “lời nói lễ độ để đạt mong muốn” vẫn còn nguyên – chỉ khác là người Việt nay dùng thẳng chữ “mời” hoặc “xin” thuần Việt thay cho thỉnh.
Cách ghi nhớ từ 请
Chữ '请' (thỉnh) có bộ '讠' (ngôn) – lời nói, cho thấy hành động dùng lời để mời hoặc yêu cầu một cách lịch sự. Phần bên phải là '青' (thanh) chỉ mượn âm 'qing', không liên quan đến nghĩa. Nhớ: muốn 'thỉnh' ai điều gì thì phải dùng lời nói (bộ ngôn).
Ví dụ với từ 请
请进！
Qǐng jìn!
Mời vào!
我请你吃饭。
Wǒ qǐng nǐ chīfàn.
Tôi mời bạn ăn cơm.
请等一下。
Qǐng děng yīxià.
Xin vui lòng đợi một chút.
请问，洗手间在哪里？
Qǐngwèn, xǐshǒujiān zài nǎlǐ?
Xin hỏi, nhà vệ sinh ở đâu?
他请了一天假。
Tā qǐng le yī tiān jià.
Anh ấy đã xin nghỉ một ngày.
你可以请他帮忙。
Nǐ kěyǐ qǐng tā bāngmáng.
Bạn có thể nhờ anh ấy giúp đỡ.
Dữ liệu nét: Make Me A Hanzi / Arphic Technology — Arphic Public License