葡萄酒pútaojiǔbồ đào tửu

Âm Hán-Việt của cả cụm là một ngõ cụt, nhưng ngõ cụt không nằm ở chỗ ta tưởng. Hai chữ đầu được từ điển ghi cùng một nghĩa — "quả nho (dùng trong từ ghép)" — và mấy chữ trong ngoặc mới là bài học: 葡 không đứng riêng, 萄 cũng không. Chúng chỉ là hai âm tiết ghi lại một tiếng nước ngoài, đội thêm bộ 艹 (thảo, cỏ cây) cho ra dáng thảo mộc. Gặp một cặp chữ kiểu đó thì đừng chiết tự, vì vốn không có nghĩa nào để chiết.

Người Việt thật ra đã cầm sẵn bằng chứng trong tay: Bồ Đào Nha. Tên nước ấy là ba chữ 葡萄牙 đọc theo âm Hán-Việt, và ở đó "bồ đào" cũng chỉ mượn tiếng, chẳng liên quan gì đến quả nho. Cùng một cặp chữ, hai lần làm việc ghi âm — một lần cho giống cây theo đường tơ lụa từ Tây Vực vào, một lần cho một nước ở đầu kia lục địa.

Tiếng Việt gọi thứ rượu này bằng một chữ mượn khác hẳn: vang, lấy từ tiếng Pháp. Hai ngôn ngữ cùng đi vay để gọi tên một ly rượu, nhưng vay ở hai đầu thế giới, nên không có đường nào nối chúng lại. Riêng chữ cuối thì quen: 酒 (tửu) vẫn sống trong tửu lượng, tửu quán, còn trong tiếng Trung nó là cái đuôi gọi tên mọi thứ có men: 啤酒 bia, 红酒 vang đỏ.

Nhớ 葡萄 còn thêm một cái lợi: 白葡萄酒 mới là vang trắng, còn 白酒 là rượu cất nặng độ. Mua cả chai thì đếm bằng 瓶, rót ra thì đếm bằng 杯 — 晚饭的时候我们开了一瓶葡萄酒。