汗hànhãn

Tiếng Trung chỉ cần một chữ cho thứ mà tiếng Việt phải gọi bằng hai tiếng: mồ hôi. Và mồ hôi là tiếng thuần Việt, không mượn của ai, nên âm Hán-Việt hãn chẳng còn khe nào để chen vào đời sống hằng ngày. Bên kia thì 汗 là một danh từ tự do, chỉ tay vào được, đặt thẳng làm tân ngữ: 请把汗擦一擦.

Chữ chỉ có hai phần. Bên trái là bộ 水 (thuỷ) viết thành ba chấm — thứ nước chảy ra từ người; bên phải là 干, ở đây chỉ mượn lấy âm chứ không góp nghĩa. Cả chữ vì thế gần như một lời định nghĩa gọn: nước của thân thể.

Âm hãn trong tiếng Việt gần như đã tắt, chỉ còn le lói trong sách thuốc Đông y, ở những vị thuốc phát hãn — làm cho ra mồ hôi mà giải cảm. Nhưng chữ Hãn mà người Việt gặp nhiều nhất lại chẳng dính gì tới mồ hôi: Thành Cát Tư Hãn, Khả Hãn. Đó vẫn đúng mặt chữ 汗 này, chỉ khác là ở đấy nó được mượn thuần để ghi âm một tước hiệu thảo nguyên, và đọc sang một âm khác hẳn. Một chữ, hai đời sống chẳng dính gì nhau.

Còn nếp dùng thì lại dễ chịu bất ngờ, vì hai thứ tiếng tình cờ nói giống nhau. 出汗 đúng là ra mồ hôi, chữ nào ứng chữ nấy, nên 运动以后出汗对身体好 dịch thẳng không phải xoay câu. Chỗ phải xoay là mấy khuôn đo lượng: 他跑得满头是汗, 我出了一身汗. Tiếng Trung đo bằng phần cơ thể bị chiếm — đầy đầu, đầy người — còn tiếng Việt bỏ phép đo ấy mà tả bằng từ láy: đầm đìa, ướt đẫm.