抬头táitóuđài đầu

抬 (đài) mang bộ 手 (thủ) và từ điển ghi nghĩa là khiêng, nâng lên. Đây là động từ cho mọi thứ được nhấc khỏi chỗ cũ: khiêng cái bàn cũng 抬, nâng cái đầu lên cũng 抬. Tiếng Việt thì có hẳn một động từ dành riêng cho cái đầu, là ngẩng, nên 抬头 phải dịch bằng một chữ tiếng Trung không có sẵn.

Chữ thứ hai ngược lại, khớp đến mức gần như không cần dịch. 头 đọc đầu, và từ điển ghi ba nghĩa: cái đầu, người đứng đầu, phần đầu của một cái gì — đúng ba nghĩa mà đầu tiếng Việt vẫn mang trong nhức đầu, đứng đầu, đầu tháng. Chỗ hỏng nằm ở nửa kia: đài của 抬 không sang tiếng Việt được. Trớ trêu là nửa bên phải của 抬 lại chính là chữ 台 trong đài truyền hình — phồn thể viết 擡, gồm bộ tay ghép với 臺 — nhưng nó đứng đó chỉ để mượn âm, nên biết đài cũng không suy ra được nghĩa nâng lên.

抬头 là động từ cộng tân ngữ, không phải một khối liền. Ví dụ của chính từ này để lộ điều đó: 她一直低着头，不抬头 — từ trái nghĩa 低头 bị tách đôi để nhét 着 vào giữa, thành 低着头, cúi đầu rồi giữ nguyên tư thế ấy. 抬头 cũng tách được y như vậy: học một cặp là học luôn cách hai chữ rời ra khi câu cần.

Nghĩa của nó là nghĩa đen trước đã, ngẩng đầu thật sự bằng cái cổ: 请抬头，我给你照相 là câu người chụp ảnh nói, 走路的时候要抬头看路 là lời nhắc lúc đi đường. Nhưng vì đầu ngẩng hay cúi bao giờ cũng dính đến chuyện đang buồn hay đang tự tin, cặp 抬头 với 低头 rất dễ trượt sang nghĩa bóng, và tiếng Việt trượt đúng chỗ đó: ngẩng cao đầu với cúi mặt nào còn nói về cái cổ.