打工dǎgōngđả công

Nửa sau của từ này người Việt đã dịch xong từ lâu. 工 là chữ công trong làm công, công nhật, người làm công ăn lương; nghĩa mà từ điển ghi cho nó — việc, thợ, lao động — sang tiếng Việt không rơi rớt gì. Cả từ thành đả công nghe vô nghĩa chỉ vì viên gạch đứng trước.

打 ở đây không phải đánh đấm, và điều an ủi là tiếng Việt có sẵn một cái máy y hệt ở lớp từ thuần Việt: chữ đánh. Ta đánh răng, đánh giày, đánh máy, đánh đàn, ngày trước còn đánh điện — mà 打电报 của tiếng Trung là đúng chữ ấy, đúng lối ghép ấy. Vậy 打工 không lạ về logic; chỉ là người Việt không đem đánh ra ghép với chuyện đi làm.

Cặp 打工 và 工作 chia nhau hai kiểu đi làm, và chọn từ nào là đã nói ra mình đứng ở đâu. 工作 là công việc mình có: nó làm được cả danh từ lẫn động từ, nói được cả nghề nghiệp cả đời. 打工 thì luôn là làm cho người khác, tính theo buổi theo tháng, và chỉ làm động từ — không ai nói 我的打工.

Về ngữ pháp, 打工 là động từ cộng tân ngữ nên chỗ ngay sau nó đã kín. Nơi làm phải đi trước, dẫn bằng 在: 他在餐厅打工两年了, chứ không thể nói 打工餐厅. Hai chữ tách rời được để chen trợ từ hay thời lượng vào giữa — 打过工, 打了两年工. Và khi cần một danh từ, tiếng Trung không đổi chữ mà thêm 的: 打工的收入不太高.