底下dǐxiađể hạ

Nhìn phần dịch của sáu câu ví dụ sẽ thấy một chuyện: 底下 đổi mặt liên tục. 桌子底下 thành gầm bàn, 床底下 thành gầm giường, 树底下 thành gốc cây, 名字底下 thành dưới tên. Một từ tiếng Trung, bốn từ tiếng Việt — bởi tiếng Việt có riêng chữ gầm cho khoảng trống dưới một vật có chân, thứ mà tiếng Trung không cần đến.

底 (để) nghĩa là đáy, là cuối. Trong tiếng Việt chữ này sống rất hẹp, gần như chỉ còn triệt để — làm đến tận đáy sự việc. Tiếng Trung dùng nó rộng hơn nhiều, cả trong không gian lẫn thời gian: cuối tháng, cuối năm đều gọi bằng 底. Chữ mang bộ 广 (nghiễm, mái nhà nghiêng) trùm bên trên, và cái nghĩa "phần thấp nhất của một vật được che" nằm gọn trong hình ấy.

Chữ thứ hai thì ai cũng biết mặt: 下, ba nét, một vạch ngang rồi kéo xuống là ra nghĩa. Người Việt đọc hạ và dùng khắp nơi, nhưng gần như luôn ở vai động từ hoặc từ trang trọng: hạ giá, hạ cấp, hạ tầng, thiên hạ, bệ hạ. Cái nghĩa đơn giản nhất — vị trí bên dưới — tiếng Việt đã giao cho từ thuần Việt dưới, nên để hạ nghe không ra gì.

Ngoài luật đứng sau danh từ, còn một điều nên nhớ: 底下 tự nó đứng làm chủ ngữ được, như 底下太黑，我什么也看不见. Nó là danh từ chỉ vị trí chứ không phải giới từ, nên câu dựng theo khuôn 在 + vật + 底下: 猫在桌子底下睡觉. Người mới học hay bê trật tự tiếng Việt sang mà viết 在底下桌子 — người Trung Quốc sẽ không hiểu.