存cúntồn

Tiếng Việt gửi tiền, gửi thư, gửi hành lý bằng đúng một chữ gửi. Tiếng Trung chia việc ấy ra: thư từ giao cho bưu điện thì 寄, còn tiền bạc và túi xách để lại nhờ người ta trông thì 存. 我要存一千块钱 với 包可以存在这里吗 là cùng một động tác — đưa một thứ vào chỗ giữ hộ, để lát nữa hoặc sau này lấy lại.

Nghĩa lõi của chữ vì thế không phải "đưa đi" mà là "giữ cho còn". Người Việt cầm đúng nửa ấy của âm tồn, chỉ có điều cầm ở dạng không có ai ra tay: sinh tồn, trường tồn, tồn kho đều nói một thứ tự nó còn lại. Riêng bảo tồn mới có bàn tay người giữ, và đó là chiếc cầu ngắn nhất bắc sang tiếng Trung — 保存 vẫn là từ dùng hằng ngày.

Một chữ ấy sang tiếng Việt phải thay bốn động từ, tuỳ thứ đứng sau. 存钱 là để dành, 存包 là gửi, 照片都存在电脑里 là lưu, còn 他把行李存好了 là cất xong xuôi. Nhớ kèm động tác ngược lại thì tiện: cái gì 存 vào rồi cũng có lúc 取 ra — 存钱 với 取钱, 存包 với 取包.

Chỗ dễ đọc hụt nhất là hai chữ 存在 đứng liền nhau, vì chúng có hai cách hiểu khác hẳn. Là một từ, 存在 đúng là tồn tại. Nhưng trong 照片都存在电脑里 hay 包可以存在这里吗 thì đó là 存 cộng với 在 dẫn ra nơi chốn, và câu đang nói chuyện cất giữ chứ không bàn chuyện có hay không. Cứ nhìn ngay sau chữ 在: hễ có một chỗ chốn thì đấy là hai chữ rời.