好笑hǎoxiàohảo tiếu

有什么好笑的？ — "có gì đáng cười đâu?". Chỉ cần bản dịch ấy là thấy chữ 好 ở đây không hề nghĩa là tốt. Nó đang làm một việc khác hẳn: đặt trước một động từ, 好 biến động từ ấy thành một lời khen về cảm giác mà việc đó đem lại. 好吃 là đáng ăn, tức ngon; 好看 là đáng xem, tức đẹp; 好听 là hay; 好玩 là vui. 好笑 nằm gọn trong họ ấy — đáng để bật cười.

Đã có 好 thì có mặt đối lập của nó. Cùng công thức, thay 好 bằng 难 là được vế xấu: 难吃 dở, 难看 xấu, 难听 chối tai. Nắm được cặp tiền tố này thì gặp từ mới cũng đoán ra nghĩa, khỏi phải thuộc lòng từng từ một.

Tiếng Việt kỳ thực cũng làm y hệt, chỉ là bằng chữ khác nên ta không nhận ra. Dễ coi, dễ nghe, dễ chịu chính là 好 của họ. Còn ở đúng từ này, ta chọn một tiếng còn lạ lùng hơn: buồn cười. Không ai buồn cả — cũng như buồn ngủ, buồn nôn, tiếng buồn ấy đã rỗng nghĩa từ lâu, chỉ còn giữ chỗ trước động từ. Hai thứ tiếng cùng cần một tiếng đệm ở đó, và mỗi bên nhặt một tiếng đã mất nghĩa gốc.

Riêng chữ 笑 thì âm tiếu vẫn sống trong tiếng Việt, ở chỗ ta ít ngờ nhất: truyện tiếu lâm. Nó mang bộ 竹 (trúc, tre) trên đầu, và theo lối chiết tự truyền thống, dáng tre cong rạp xuống được ví với người cười gập cả người. 笑话 đúng là truyện tiếu lâm, còn 开玩笑 là nói đùa.