外出wàichūngoại xuất

Người Việt có sẵn một từ dựng bằng đúng hai chữ này, chỉ là xếp ngược lại: xuất ngoại. Nó chỉ chuyến đi lớn, phải có hộ chiếu. 外出 thì khiêm tốn hơn nhiều — ra khỏi nhà, ra khỏi cơ quan, chiều tối lại về. Cùng hai viên gạch, xếp hai chiều: một bên qua biên giới, một bên qua cái cổng. Khối ngoại xuất thì tiếng Việt bỏ trống, nên đường vào từ này là đi bằng từng chữ.

Viên 出 (xuất) quen mặt hơn cả: xuất hiện, xuất phát, xuất viện, xuất trình. Chữ nào cũng có một cái khung và một động tác bước ra khỏi khung ấy.

Viên 外 mới là chỗ hai ngôn ngữ làm việc khác nhau. Trong tiếng Việt, ngoại chỉ dán được vào danh từ: ngoại thành, ngoại ngữ, ngoại tệ, ngoại giao, ngoại hình. Không ai nói "ngoại đi", "ngoại ăn". Tiếng Trung thì cho 外 đứng ngay trước động từ để chỉ hướng: ra phía ngoài mà làm việc đó. Hiểu 外 ở đây là một mũi tên chỉ hướng chứ không phải một tính từ, thì cả từ hiện ra ngay. Cùng chữ 外 ấy dựng nên 外国, 外面, 外边, nhưng ở đấy nó bám vào danh từ, còn ở đây bám vào một động tác.

Về tầng lời, đây là chữ của mẩu giấy dán trên cửa phòng và của lời nhắn ở cơ quan; chuyện trò thường ngày người ta nói 出去. Nó hay kéo theo ngay một động từ thứ hai nói rõ ra ngoài làm gì: 经理今天外出开会, hay 外出的时候记得关门. Cái mẩu giấy ấy tiếng Việt viết bằng hai chữ giản dị hơn nhiều — đi vắng.