几 (jǐ) là một chữ Hán thuộc HSK1, đọc âm Hán-Việt là "kỉ", nghĩa tiếng Việt: mấy; vài; bao nhiêu. Chữ 几 có 2 nét.
Nghĩa của từ 几
đại từ · số từ
- 1mấy
- 2vài
- 3bao nhiêu
Cách viết chữ 几
Âm Hán-Việt của 几
kỉ — Lệch nghĩa
Là từ tiếng Việt đang dùng, nhưng nghĩa đã lệch đi.
Âm Hán-Việt 'kỉ' không phải từ tiếng Việt hiện đại. Trong tiếng Việt, 'kỷ' dùng trong 'kỷ niệm', 'thế kỷ', không mang nghĩa 'mấy, vài' như tiếng Trung.
Câu chuyện hình thành từ 几
Chữ 几 vốn là hình chiếc ghế dựa thấp, mặt phẳng đặt trên hai chân – một vật dụng quen thuộc trong đời sống cổ. Từ hình ảnh cụ thể ấy, chữ được mượn để ghi những từ mang âm gần giống, trong đó có nghĩa “mấy, một vài” mà tiếng Trung hiện đại vẫn dùng.
Đây là một trường hợp giả tá (mượn âm) điển hình: hình dạng chữ không hề gợi ra số đếm hay số lượng, nhưng vì tiện âm đọc, nó được giữ lại để biểu thị ý hỏi về số ít hoặc ước lượng nhỏ. Người học chữ Hán thường gặp 几 trong các câu như “mấy người”, “vài cuốn sách” mà không còn liên tưởng gì đến chiếc ghế gỗ khiêm tốn ban đầu.
Trong tiếng Việt, âm Hán-Việt “kỉ” lại đi một ngã rẽ khác hẳn. Nó không mang nghĩa “mấy, vài” mà gắn với những khái niệm về cột mốc và ghi nhớ: kỉ niệm, kỉ lục, kỉ nguyên. Sự lệch nghĩa này khiến từ 几 trở thành một ví dụ thú vị về cách cùng một gốc chữ Hán có thể phân hoá hoàn toàn khác nhau khi bước vào hai ngôn ngữ.
Cách ghi nhớ từ 几
Chữ 几 (kỉ) giống hình cái bàn nhỏ, nhưng nghĩa chính là 'mấy, vài'. Hãy nhớ: trên bàn có 'mấy' món đồ? Bộ thủ là chính nó (bộ Kỷ 几), chỉ có 2 nét đơn giản: một nét phẩy và một nét móc cong, rất dễ viết.
Ví dụ với từ 几
你有几个苹果？
Nǐ yǒu jǐ gè píngguǒ?
Bạn có mấy quả táo?
现在几点了？
Xiànzài jǐ diǎn le?
Bây giờ mấy giờ rồi?
我买了几本书。
Wǒ mǎi le jǐ běn shū.
Tôi đã mua vài cuốn sách.
他今年几岁了？
Tā jīnnián jǐ suì le?
Năm nay anh ấy mấy tuổi rồi?
桌子上有几个人？
Zhuōzi shàng yǒu jǐ gè rén?
Trên bàn có mấy người?
我们几天没见了。
Wǒmen jǐ tiān méi jiàn le.
Chúng tôi đã mấy ngày không gặp rồi.
Dữ liệu nét: Make Me A Hanzi / Arphic Technology — Arphic Public License