停tíngđình

音乐突然停了 — nhạc đang chạy thì tắt ngang. Câu ngắn ấy cho thấy 停 làm việc theo lối nào: thứ đang chuyển động tự đứng làm chủ ngữ, còn động từ chỉ đánh dấu một cái mốc. Âm đình của tiếng Việt không ra khỏi từ ghép được, nên ở đây ta phải đổi hẳn chữ chứ không đổi âm.

Điều đáng nhớ nhất: 停 đánh dấu một ranh giới chứ không tả một quá trình, nên cái gì đứng sau nó cũng đo quãng ngừng, không đo hành động. 停一下 là ngừng một lát rồi đi tiếp; 停了三天 là ba ngày ấy không có gì chạy cả. Muốn nói ai đó nói liên tục không nghỉ thì phải phủ định chính cái mốc ấy — 他说了半天没停过, suốt buổi không có lấy một lần dừng.

Tiếng Trung cũng thấy 停 hơi trống trải ở cuối câu, nên hay lắp thêm đuôi 下来, hoặc làm nhẹ giọng bằng 一下. Người Việt làm y hệt mà không để ý: ta gần như không nói dừng trơ trọi, ta nói dừng lại, ngừng lại, đứng lại. Hai thứ tiếng cùng cần một chữ nữa mới đóng được câu, chỉ khác chữ chọn thêm.

Bẫy thật nằm ở chỗ đặt 在, và hai câu ví dụ của từ này để cạnh nhau là thấy ngay: 车停在门口, 请在前面停一下. Đặt 在 sau động từ, nó nói nơi vật nằm lại sau khi dừng — chiếc xe rốt cuộc ở trước cửa. Đặt 在 trước động từ, nó nói nơi việc dừng diễn ra — hãy dừng khi tới phía trước. Tiếng Việt dùng chung chữ ở cho cả hai, nên phải tự hỏi: đang nói chỗ đỗ lại, hay chỗ ra lệnh dừng.