互联网hùliánwǎnghỗ liên võng

Chữ đáng học nhất trong ba chữ lại là chữ ngắn nhất. 网 đọc là võng, và người Việt vẫn giữ nó ở hai chỗ rất xa nhau: võng mạc — tấm lưới thần kinh trong đáy mắt — và thiên la địa võng, lưới trời lưới đất, giăng ra thì không ai thoát. Từ điển ghi cho chữ đúng hai nghĩa chồng lên nhau ấy, cái lưới thật và cái mạng lưới trừu tượng; và 网 tự nó cũng là một bộ thủ.

互联 thì gọn: qua lại, rồi nối. Cả ba chữ ghép lại thành một cái tên dịch nghĩa, đặt ra để gọi một thứ chưa từng có. Đây là chỗ hai ngôn ngữ rẽ đôi rõ nhất: đứng trước cùng một vật lạ, tiếng Trung dựng từ mới bằng chữ của mình, tiếng Việt bê thẳng cái tên nước ngoài về. Ta dịch 电脑 thành máy tính, nhưng để nguyên Internet, website, online.

Đã có 网 thì cả họ từ mạng mọc ra từ đó, không phải vay thêm chữ nào: 网站 là trang mạng, 上网 là lên mạng, 网上 là trên mạng, 网友 là bạn quen qua mạng. Nhớ một chữ, đoán được gần hết những từ Internet mình chưa gặp — đó là món lời lớn nhất của từ này.

Khi dùng thì nhớ hai điều. Một, muốn nói "trên mạng" phải có 上 đi kèm: 在互联网上工作, 在互联网上买到 — bỏ 上 đi là câu hỏng. Hai, 互联网 là tên gọi đầy đủ, giọng sách vở; nói hằng ngày người ta thường rút còn 网上. Chính bản dịch các câu mẫu đã cho thấy điều đó — 这些东西可以在互联网上买到 sang tiếng Việt cũng chỉ còn "mua trên mạng".