thichhoc.com

鲜xiāntiên

phồn thể: 鮮

鲜 (xiān) là một chữ Hán thuộc HSK4, đọc âm Hán-Việt là "tiên", nghĩa tiếng Việt: tươi; tươi ngon; ngọt nước (vị). Chữ 鲜 có 14 nét, thuộc bộ 鱼.

Nghĩa của từ 鲜

tính từ

  1. 1tươi
  2. 2tươi ngon
  3. 3ngọt nước (vị)

Cách viết chữ 鲜

tiênxiān(鮮)

tươi; ít, hiếm

bộ鱼(ngư)

Tải xuống PDFTuỳ chỉnh vở tập viết

Âm Hán-Việt của 鲜

tiên — Bẫy nghĩa

Là từ tiếng Việt đang dùng, nhưng nghĩa khác hẳn — dễ hiểu sai.

Âm Hán-Việt là 'tiên', trùng đúng với 'tiên' trong 'cô tiên', 'tiên tiến' của tiếng Việt — nhưng đó là những chữ khác. 鲜 nghĩa là TƯƠI: cá tươi, hoa tươi, canh ngọt nước. Nghe 'tiên' đừng nghĩ tới thần tiên.

Câu chuyện hình thành từ 鲜

Chữ này có một dạng phồn thể hiếm gặp mà nhìn qua là hiểu ngay: 鱻 — ba con cá chồng lên nhau. Không cần biết một chữ Hán nào cũng đoán được người xưa muốn nói gì về cá: thứ chỉ đáng ăn khi còn nhảy.

Dạng thông dụng ngày nay gọn hơn, nhưng vẫn giữ nguyên ý đó. Bên trái là bộ ngư (鱼) — con cá; bên phải là 羊, con dê. Theo lối chiết tự truyền thống, đây là hai món ăn mà độ tươi quyết định tất cả: cá để qua ngày là bỏ, thịt dê ôi thì không ai chạm đũa. Đặt cạnh nhau, hai con vật ấy trở thành định nghĩa của chữ tươi.

Điều đáng chú ý là 鲜 không dừng ở "chưa ôi". Nó còn là tên gọi của một vị — cái ngọt thanh dậy lên trong bát nước dùng ninh xương hay tô canh nghêu, thứ mà người Việt gọi bằng cụm "ngọt nước" chứ không có một chữ riêng. Khi người Trung Quốc khen 这个汤真鲜, họ đang khen đúng cái vị đó, không phải khen canh mới nấu.

Âm tiên thì đã bị chiếm chỗ trong đầu người Việt bởi những chữ khác — cô tiên, tiên tiến — nên nghe thấy nó, ta khó nghĩ tới con cá. Nhưng tiếng Việt thật ra vẫn giữ đúng chữ 鲜 này ở một cái tên ai cũng đọc hằng ngày: Triều Tiên (朝鲜). Nhớ được mối liên hệ đó là nhớ được chữ.

Cách ghi nhớ từ 鲜

鲜 14 nét, bên trái là bộ 鱼 (ngư, con cá), bên phải là 羊 (dương, con dê). Cá và dê là hai thứ phải thật tươi mới ăn được — theo lối chiết tự truyền thống, đó chính là nghĩa 'tươi, ngon' của chữ này.

Ví dụ với từ 鲜

  • 这条鱼很鲜。

    Zhè tiáo yú hěn xiān.

    Con cá này rất tươi.

  • 他给妈妈买了一束鲜花。

    Tā gěi māma mǎi le yí shù xiānhuā.

    Anh ấy mua cho mẹ một bó hoa tươi.

  • 这个汤味道真鲜。

    Zhège tāng wèidào zhēn xiān.

    Canh này vị ngọt nước thật đấy.

  • 海鲜要吃新鲜的。

    Hǎixiān yào chī xīnxiān de.

    Hải sản thì phải ăn đồ tươi.

  • 水果不鲜了，别吃了。

    Shuǐguǒ bù xiān le, bié chī le.

    Hoa quả không còn tươi nữa, đừng ăn.

  • 你觉得哪个更鲜？

    Nǐ juéde nǎge gèng xiān?

    Bạn thấy cái nào tươi hơn?

Dữ liệu nét: Make Me A Hanzi / Arphic Technology — Arphic Public License