节假日jiéjiàrìtiết giá nhật

Người Việt vẫn gộp từ theo đúng lối này mà không để ý: xuất nhập khẩu là xuất khẩu cộng nhập khẩu, rút gọn phần dùng chung. 节假日 được dựng y như thế — 节日 là ngày lễ, 假日 là ngày nghỉ, chồng lên nhau rồi bỏ bớt một chữ 日. Ba chữ đứng cạnh nhau nhìn như một cái tên dài, thật ra là hai từ dán lại.

Chữ 节 người Việt quen mặt qua âm tiết: thời tiết, tiết Thanh minh, tiết học, tiết kiệm, tiết tháo. Nghĩa gốc từ điển ghi trước tiên là đốt, khớp — cái đốt tre. Từ chỗ đốt tre chia thân cây thành từng khúc, chữ đi tiếp thành mốc chia của năm tháng, rồi thành ngày lễ, rồi thành sự chừng mực trong cách sống. Một chữ năm nét mà ôm cả bốn tầng nghĩa ấy.

Chữ 假 thì phải nhớ bằng tai chứ không bằng âm Hán-Việt. Đọc jiǎ là giả, không thật — tiếng Việt giữ nguyên trong giả dối, giả thiết, giả sử. Đọc jià là nghỉ phép, như 放假, và nghĩa này gần như không sang tiếng Việt. Trong 节假日 bắt buộc là jià; đọc jiǎ thì hoá ra ngày lễ giả. Chữ cuối 日 thì đã có sẵn trong sinh nhật, chủ nhật, nhật ký.

Về cách dùng, đây là từ chỉ thời gian đặt trần trước động từ, không cần chữ nào dẫn: 他节假日也要上班, 节假日商店里人特别多. Tiếng Việt phải thêm "vào" mới xuôi.