美měimỹ

这里的风景很美 — thử đọc thẳng bằng âm Hán-Việt xem: "phong cảnh ở đây rất mỹ". Câu gãy ngay, mà không phải vì sai nghĩa. Mỹ của tiếng Việt chưa bao giờ được phép đứng một mình sau chữ "rất".

Đó là toàn bộ khoảng cách giữa hai chữ vốn giống hệt nhau này. Trong tiếng Việt, mỹ chỉ sống trong từ ghép: mỹ mãn, mỹ từ, hoàn mỹ, thẩm mỹ viện. Phần việc còn lại — khen một cái gì đó đang bày ra trước mắt — đã có chữ đẹp thuần Việt lo trọn, nên mỹ không bao giờ phải bước ra khỏi từ ghép. Tiếng Trung thì không có ai thay ca: 美 vừa dựng từ ghép vừa tự làm vị ngữ, đứng sau 很, 真, 特别, 最, và vào được cả khuôn hỏi 美不美.

Đứng một mình như thế, 美 vẫn có gu riêng. Nhìn các câu ví dụ thì thấy nó thường dành cho cảnh và cho khoảnh khắc: 风景, 春天的花园, một thành phố, và cái dáng lúc cười của một người — 她笑起来真美 khen khoảnh khắc ấy chứ không phải khuôn mặt. Khen chiếc áo vừa mua thì người ta chọn chữ khác.

Từ đó ra một luật đọc rất tiện. 美 đứng đầu một từ ghép thì cứ thử mỹ trước, thường là trúng. 美 đứng trơ giữa câu thì bỏ hẳn âm Hán-Việt lại, dịch bằng đẹp, và chấp nhận rằng ở chỗ ấy tiếng Việt không có chữ Hán nào đứng thay được.