hoạthuó
sống, hoạt động; linh hoạt
bộ水(thuỷ)
活huóhoạt
活 (huó) là một chữ Hán thuộc HSK4, đọc âm Hán-Việt là "hoạt", nghĩa tiếng Việt: sống, còn sống; linh hoạt, sống động; việc làm chân tay. Chữ 活 có 9 nét, thuộc bộ 水.
Nghĩa của từ 活
- 1(động từ) sống, còn sống
- 2(tính từ) linh hoạt, sống động
- 3(danh từ) việc làm chân tay
Cách viết chữ 活
Âm Hán-Việt của 活
hoạt — Không phải từ tiếng Việt
Âm Hán-Việt đọc được, nhưng không phải từ tiếng Việt đang dùng.
Âm Hán-Việt 'hoạt' không đứng một mình trong tiếng Việt, chỉ có trong 'hoạt động', 'sinh hoạt', 'linh hoạt'. Người Việt nói 'sống'. Riêng nghĩa 干活 (làm việc chân tay) thì tiếng Việt không dùng chữ này chút nào.
Câu chuyện hình thành từ 活
Tiếng Việt có một chữ sống làm quá nhiều việc, còn tiếng Trung chia số việc ấy cho hai chữ. Con cá còn sống là 这条鱼还活着. Nhưng cá sống trên đĩa thì không đời nào là 活: chưa nấu chín là chuyện của chữ 生 — 生鱼, 生肉. Một chữ tiếng Việt, hai chữ Hán, và chọn nhầm thì con cá đang bơi hoá ra món gỏi.
活 nói việc còn thở, còn ở lại trên đời, nên nó nhận thẳng độ dài thời gian như một động từ thực thụ: 他活了九十多岁. Thêm 着 thì thành trạng thái đang kéo dài. Còn dạng khả năng thì chen vào giữa: 这些花没有水活不了 — không phải hoa không muốn sống, mà là không sống nổi.
Chữ đối lại là 死, và ranh giới ấy dứt khoát, không có mức độ, đúng như tiếng Việt. Nhưng 活 đứng một mình lại khác 生活: 人应该为自己活 nói tới cái mạng sống, tới việc tồn tại; còn 生活 là nếp sống, là cách người ta sống qua từng ngày. Tiếng Việt gọi cả hai bằng một tiếng sống, nên trước khi mở miệng nói tiếng Trung phải tự hỏi mình đang nói về hơi thở hay về nếp nhà.
Cách ghi nhớ từ 活
活 9 nét: bộ 水 (thuỷ) viết tắt thành ba chấm bên trái, bên phải là 舌 (thiệt: cái lưỡi) — theo lối chiết tự truyền thống, còn nước, còn nếm được thì còn sống. Nhớ 活着 'còn sống' và 干活 'làm việc tay chân'.
Ví dụ với từ 活
这条鱼还活着。
Zhè tiáo yú hái huó zhe.
Con cá này vẫn còn sống.
他活了九十多岁。
Tā huó le jiǔshí duō suì.
Ông ấy sống hơn chín mươi tuổi.
人应该为自己活。
Rén yīnggāi wèi zìjǐ huó.
Con người nên sống cho chính mình.
这些花没有水活不了。
Zhèxiē huā méiyǒu shuǐ huó bu liǎo.
Mấy bông hoa này không có nước thì không sống nổi.
爸爸在地里干活。
Bàba zài dì lǐ gànhuó.
Bố đang làm ngoài ruộng.
你觉得这样活得累吗？
Nǐ juéde zhèyàng huó de lèi ma?
Bạn thấy sống như vậy có mệt không?
Dữ liệu nét: Make Me A Hanzi / Arphic Technology — Arphic Public License