日常rìchángnhật thường

日常 gần như không chịu đứng một mình. Nó luôn dính chặt vào danh từ đi ngay sau nó: 日常工作, 日常生活, 日常用品. Đây là loại tính từ chỉ làm đúng một việc — đứng trước danh từ để nói rằng thứ ấy lặp lại mỗi ngày — chứ không ra sau chữ 很 để khen chê như phần lớn tính từ khác.

Hai viên gạch thì người Việt cầm sẵn cả, chỉ cần lấy đúng nghĩa. 日 ở đây không phải mặt trời mà là cái ngày đếm được, như trong nhật báo, nhật trình, nhật dụng. 常 cũng không phải bình thường mà là lặp đi lặp lại, như trong thường lệ, thường niên, thường trú. Ghép hai nghĩa ấy lại thì ra đúng thứ ta cần: việc trở đi trở lại theo từng ngày.

Chỗ dễ lẫn là ba chữ họ hàng gần. 日常 tả cái gì đó thuộc về ngày thường và luôn đứng trước danh từ. 平常 tả sự chẳng có gì đặc biệt, và tự nó làm vị ngữ được. 经常 lại là trạng từ, đo tần suất của một hành động. Ba từ, ba chỗ đứng khác nhau trong câu, mà dịch sang tiếng Việt thì cả ba đều có thể ra chữ thường.

Có một câu trong hồ sơ phá cái luật ở đoạn đầu: 他记录自己的日常, ở đó 日常 nằm sau 的 như một danh từ trọn vẹn. Bản dịch phải giãn ra thành cuộc sống thường ngày mới đủ ý, vì tiếng Việt chưa có từ nào gói gọn được cái ấy trong hai tiếng. Gặp 日常 đứng lẻ như vậy thì đừng cố dịch bằng một tính từ.