将来jiāngláitương lai

Trên bàn cờ tướng, quân tướng của một bên viết đúng chữ này: 将. Cũng chữ ấy, đọc jiāng thay vì jiàng, lại mang nghĩa "sắp, sẽ" — và đó là chữ mở đầu 将来. Hai nghĩa không xa nhau như vẻ ngoài: theo cách giải thích cổ, 将 trước hết là đem, cầm lấy mà đưa đi; người đem quân đi là ông tướng, còn việc đang được đưa tới là việc sắp xảy ra.

Chữ 来 lại có một gốc bất ngờ. Theo cách giải thích cổ, chữ vốn vẽ cây lúa mạch rồi bị mượn để ghi một từ đồng âm nghĩa là "đến", và nghĩa "đến" ở lại luôn, còn cây lúa thì đi mất. Người Việt giữ âm lai trong vãng lai, ngoại lai, lai lịch — và trong chính tương lai.

Nghĩa ghép thì thẳng băng: cái sắp đến. Nhưng thói quen đặt câu mới là chỗ phải chỉnh. 将来 của tiếng Trung thường đứng như một trạng ngữ, ngay đầu câu hoặc trước động từ: 你将来想做什么工作？— dịch tự nhiên là "sau này bạn muốn làm nghề gì", chứ chẳng ai nói "tương lai bạn muốn làm nghề gì". Trong khi tương lai của tiếng Việt chủ yếu là danh từ, đi với của: tương lai của con, lo cho tương lai.

Còn một người anh em nữa: 未来, đọc Hán-Việt là vị lai — chữ mà người Việt nay chỉ còn gặp trong bộ ba quá khứ – hiện tại – vị lai. Tiếng Trung dùng 未来 cho cái tương lai tầm vóc lớn (未来五年, 未来的世界), còn 将来 nghiêng về đời một con người. Tiếng Việt gánh cả hai bằng đúng một từ.