bấtbù
không, chẳng
bộ一(nhất)
Dễ nhầm下 还
不客气bú kèqibất khách khí
phồn thể: 不客氣不客气 (bú kèqi) là một từ tiếng Trung thuộc HSK1, đọc âm Hán-Việt là "bất khách khí", nghĩa tiếng Việt: đừng khách sáo; không có gì (đáp lại lời cảm ơn). Từ gồm 3 chữ: 不 (bất) + 客 (khách) + 气 (khí), tổng cộng 17 nét.
Nghĩa của từ 不客气
động từ
- 1đừng khách sáo
- 2không có gì (đáp lại lời cảm ơn)
Cách viết các chữ trong từ 不客气
kháchkè
khách; người từ nơi khác đến
bộ宀(miên)
Dễ nhầm容 各
khíqì(氣)
không khí, hơi; tinh thần
bộ气(khí)
Dễ nhầm汽 乞
Âm Hán-Việt của 不客气
bất khách khí — Không phải từ tiếng Việt
Âm Hán-Việt đọc được, nhưng không phải từ tiếng Việt đang dùng.
Âm Hán-Việt 'bất khách khí' đọc được nhưng không phải từ tiếng Việt đang dùng — người Việt nói 'đừng khách sáo'. Từ này phải nhớ nghĩa trực tiếp, không dựa được vào âm Hán-Việt.
Cách ghép từ 不客气
不 bất + 客 khách + 气 khí → bất khách khí
Câu chuyện hình thành từ 不客气
Chữ 不 (bất) mang nghĩa phủ định “không, chẳng”, đóng vai trò như một lời từ chối nhẹ nhàng. 客 (khách) chỉ người khách, với bộ 宀 (miên) gợi hình mái nhà – nơi đón tiếp người từ xa đến. Còn 气 (khí) vốn chỉ hơi thở, không khí, nhưng trong đời sống thường ngày nó còn hàm chỉ tâm trạng, thái độ, thậm chí là sự khách sáo mang tính hình thức.
Khi ghép lại, “bất khách khí” vẽ ra một hình ảnh rất cụ thể: đừng mang cái không khí khách sáo, giữ kẽ vào cuộc trò chuyện. Nó không đơn thuần là “không có khách”, mà là một lời nhắn nhủ hãy bỏ đi lớp vỏ xã giao, đừng câu nệ như người ngoài. Chính vì thế, cụm từ này trở thành cách đáp lại lời cảm ơn phổ biến, mang ý “bạn đừng khách sáo, tôi làm điều đó là tự nhiên thôi”.
Trong tiếng Việt hiện đại, ta không dùng “bất khách khí” mà nói “đừng khách sáo” hay “không có gì”. Đây là một trường hợp thú vị: âm Hán-Việt vẫn hiện diện rõ ràng trong từng chữ, nhưng cách người Việt chọn diễn đạt lại nghiêng về lối nói thuần Việt, mộc mạc và trực tiếp hơn. Sự lệch pha này cho thấy dù cùng gốc Hán, mỗi ngôn ngữ đã tự tìm ra cách thể hiện sự khiêm nhường và thân tình theo nhịp điệu riêng của mình.
Cách ghi nhớ từ 不客气
Nhớ nghĩa: 'Bất' (不) là không, 'khách' (客) là khách, 'khí' (气) là khí sắc, tinh thần. Cả cụm mang ý 'không mang không khí khách sáo', tức là đừng giữ lễ nghĩa khách sáo, tự nhiên như người nhà. Nhớ cách viết: 不 gồm 4 nét cơ bản. 客 có bộ 宀 (miên, mái nhà) bên trên, bên dưới là chữ 各 (các) — khách là người từ nơi khác đến dưới mái nhà của mình. 气 là chữ tượng hình, giống như luồng hơi đang bay lên, chính nó cũng là bộ thủ của chính nó.
Ví dụ với từ 不客气
谢谢你！——不客气。
Xièxie nǐ! —— Bú kèqi.
Cảm ơn bạn! —— Không có gì.
不客气，这是我应该做的。
Bú kèqi, zhè shì wǒ yīnggāi zuò de.
Đừng khách sáo, đây là việc tôi nên làm.
他帮了我很多忙，却总说不客气。
Tā bāngle wǒ hěn duō máng, què zǒng shuō bú kèqi.
Anh ấy giúp tôi rất nhiều, nhưng luôn nói là không có gì.
你太不客气了，怎么能这样说话？
Nǐ tài bú kèqi le, zěnme néng zhèyàng shuōhuà?
Anh thật là bất lịch sự, sao có thể nói chuyện như vậy?
A：我可以再吃一块蛋糕吗？B：不客气，请随便吃。
A: Wǒ kěyǐ zài chī yī kuài dàngāo ma? B: Bú kèqi, qǐng suíbiàn chī.
A: Tôi có thể ăn thêm một miếng bánh không? B: Đừng khách sáo, cứ tự nhiên ăn đi.
他说话很不客气，大家都生气了。
Tā shuōhuà hěn bú kèqi, dàjiā dōu shēngqì le.
Anh ta nói chuyện rất khiếm nhã, mọi người đều tức giận.
Dữ liệu nét: Make Me A Hanzi / Arphic Technology — Arphic Public License