lạplā
kéo, lôi
bộ手(thủ)
拉 (lā) là một chữ Hán thuộc HSK4, đọc âm Hán-Việt là "lạp", nghĩa tiếng Việt: kéo; lôi; kéo (đàn dây). Chữ 拉 có 8 nét, thuộc bộ 手.
động từ
lạplā
kéo, lôi
bộ手(thủ)
lạp — Không phải từ tiếng Việt
Âm Hán-Việt đọc được, nhưng không phải từ tiếng Việt đang dùng.
Âm Hán-Việt 'lạp' không phải là một từ tiếng Việt đang dùng. Người Việt nói 'kéo'. Trái nghĩa với 推 (thôi) là đẩy — hai chữ này hay in trên cửa: 推 đẩy, 拉 kéo.
Sáu câu ví dụ của 拉 kéo theo bốn chữ tiếng Việt khác nhau. 他拉着我的手 là nắm; 妈妈拉着孩子过马路 là dắt; 请把窗帘拉上 là kéo; 这个箱子拉不动 là kéo không nổi. Một động từ tiếng Trung, còn tiếng Việt thì chia việc ra cho từng hoàn cảnh: cầm tay ai, dắt trẻ nhỏ, hay lôi một vật nặng.
Cái nối cả bốn lại là hướng. Bộ 手 (thủ) cho biết đây là việc của bàn tay, phần bên phải chỉ mượn âm; nhưng thứ quyết định nghĩa nằm ở chiều đi — vật, hay người, luôn di chuyển về phía người làm. Hễ thấy đúng chiều ấy thì gần như chắc chắn là 拉.
Chiều đó soi sáng cả những chỗ tưởng chẳng liên quan. 拉面 là sợi mì được kéo dài ra bằng tay chứ không cán rồi cắt, nên tên món ăn chính là tên động tác. Còn 拉肚子, câu người ta nói khi bụng dạ trục trặc, cũng dùng đúng chữ này; nó nằm ngoài mạch nghĩa vừa nói, nhưng lại là một trong những chỗ gặp 拉 nhiều nhất trong đời sống.
Cuối cùng, 拉 còn làm một việc chẳng dính gì tới nghĩa: nó là chữ mượn để phiên âm, có mặt trong 拉萨, 沙拉, 拉丁. Gặp nó trong một tên riêng hay tên món ăn ngoại quốc thì đừng đi tìm bàn tay nào cả — ở đó chữ này chỉ còn là một cái âm.
拉 có bộ 手 (thủ, tay) bên trái — động tác của tay; phần bên phải 立 (lập) chỉ mượn âm. Nhớ cặp cửa: 推 là đẩy, 拉 là kéo, hai chữ đều mang bộ tay.
他拉着我的手。
Tā lā zhe wǒ de shǒu.
Anh ấy nắm kéo tay tôi.
门是拉的,不是推的。
Mén shì lā de, bú shì tuī de.
Cửa này kéo chứ không đẩy.
请把窗帘拉上。
Qǐng bǎ chuānglián lā shàng.
Xin kéo rèm cửa lại.
他会拉小提琴。
Tā huì lā xiǎotíqín.
Anh ấy biết kéo vĩ cầm.
妈妈拉着孩子过马路。
Māma lā zhe háizi guò mǎlù.
Mẹ dắt con qua đường.
这个箱子太重,拉不动。
Zhège xiāngzi tài zhòng, lā bú dòng.
Cái vali này nặng quá, kéo không nổi.
Dữ liệu nét: Make Me A Hanzi / Arphic Technology — Arphic Public License