好处hǎochùhảo xứ

多走路对身体有好处 — một câu gói sẵn cả cách dùng. 好处 gần như không đứng một mình bao giờ; nó sống trong khuôn 对 ai đó 有 好处: cái lợi này phải lợi cho một ai, không lơ lửng giữa trời.

Chữ 好 thì người Việt sở hữu nhiều hơn mình tưởng, vì từ điển ghi cho nó hai đường đọc. Đọc hǎo ra hảo, nhưng tiếng Việt đã đẩy hảo vào một góc trang trọng và hẹp — hảo hạng, hảo tâm, hữu hảo, hảo hán — còn việc thường ngày thì để cho chữ tốt. Đọc hào lại ra hiếu, nghĩa là thích, chính là chữ trong hiếu học, hiếu kỳ, hiếu khách, hiếu thắng; riêng hiếu của hiếu thảo là một chữ Hán khác.

Cái lệch giữa hai thứ tiếng không nằm ở nghĩa mà ở tầng ngôn ngữ. Từ người Việt dùng hằng ngày cho ý này — lợi ích, có lợi — vốn cũng là chữ Hán, và tiếng Trung có sẵn: 利益. Chỉ khác là bên tiếng Trung, 利益 thuộc văn viết, còn lời ăn tiếng nói thì nhường cho 好处, một từ mộc mạc ghép từ hai chữ dễ nhất. Cái bình dân của bên này lại là cái trang trọng của bên kia.

Hai chỗ nên cẩn thận. Một, 好处 là cái lợi một việc mang lại, luôn có người hưởng; muốn khen chỗ mạnh của một người hay một món đồ thì dùng 优点 — 他的优点, không phải 他的好处. Hai, khi người hưởng lại là chính kẻ đang tính toán, từ này ngả sang nghĩa món hời: 他只想着自己的好处 không hề là một lời khen. Đổi người hưởng lợi là đổi luôn sắc thái.