去qùkhứ

Chữ 去 mang bộ 厶 (khư) – một nét vây quanh gợi hình ảnh khép kín, riêng tư. Theo lối chiết tự truyền thống, phần trên của chữ vốn tượng trưng cho một người đang cất bước, còn nét dưới biểu thị điểm xuất phát bị bỏ lại phía sau. Ghép lại, toàn bộ con chữ vẽ ra cảnh một người rời khỏi không gian quen thuộc của mình, dứt khoát bước đi.

Từ hình ảnh “người rời khỏi chỗ cũ” ấy, nghĩa gốc của 去 là đi, rời khỏi. Nhưng cái hay nằm ở chỗ hành động “đi” này không đơn thuần là di chuyển – nó kéo theo một sự biến mất khỏi vị trí ban đầu. Vì thế chữ tự nhiên mở rộng sang nghĩa bỏ đi, mất đi, và khi nói về thời gian, nó chỉ những gì đã vừa qua, đã lùi lại phía sau như chính bóng dáng người ra đi.

Trong tiếng Việt, âm Hán-Việt khứ hầu như không đứng một mình. Nó nép mình trong những từ ghép quen thuộc như quá khứ – những gì đã đi qua, hay khứ hồi – đi rồi quay về. Nghĩa “đi” vẫn còn đó, nhưng đã thu hẹp và trở nên trừu tượng hơn hẳn so với động tác bước chân cụ thể mà con chữ từng vẽ ra.